Giải Ngữ Văn 9 - Tập 2 trang 109
Lời giải chi tiết SGK Lớp 9 · Môn Ngữ Văn · Trang 109–110
Hai trang này thuộc phần Viết và Nói và nghe với chủ đề "Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay một di tích lịch sử". Đây là phần hướng dẫn quy trình, không có bài tập đáp án mà là các bước thực hành. Cô sẽ tóm tắt thật gọn và rõ để em nắm chắc cách làm.
Trang 107: Phần VIẾT (tiếp)
c. Lập dàn ý cho bài thuyết minh
Dàn ý chuẩn gồm ba phần:
| Phần | Nội dung cần có |
|---|---|
| Mở bài | Nêu tên danh lam thắng cảnh / di tích lịch sử và đưa thông tin khái quát nhất về đối tượng. |
| Thân bài | • Trình bày đặc điểm theo trình tự hợp lí. • Giải thích điều kiện tạo nên nét đặc thù. • Nêu các giá trị nổi bật. • Cung cấp thông tin về tình trạng bảo tồn, phát huy giá trị. |
| Kết bài | Khái quát ý nghĩa, giá trị của đối tượng trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội – văn hoá của địa phương và đất nước. |
Bước 2: VIẾT BÀI
Những lưu ý khi viết:
- Phát triển các ý đã tìm được thành câu, đoạn văn hoàn chỉnh.
- Kết hợp linh hoạt giữa miêu tả và cung cấp dữ liệu khách quan, dựa trên tài liệu đáng tin cậy.
- Chọn từ ngữ xưng hô phù hợp với đối tượng đọc (chúng ta, du khách,...).
- Đưa vào hình ảnh, sơ đồ, bản đồ,... phù hợp để làm nổi bật đặc điểm của đối tượng.
Bước 3: CHỈNH SỬA BÀI VIẾT
Bám sát yêu cầu kiểu bài và dàn ý đã lập để rà soát:
| Nội dung rà soát | Hướng chỉnh sửa |
|---|---|
| Các thông tin trong bài | Sửa thông tin sai hoặc bổ sung thông tin làm nổi bật đặc điểm, giá trị đối tượng. |
| Bố cục, mạch lạc, liên kết | Sắp xếp lại vị trí câu/đoạn cản trở hình dung của người đọc; sửa và bổ sung phương tiện liên kết phù hợp. |
| Phương tiện phi ngôn ngữ | Thay thế hình ảnh, sơ đồ, bản đồ chưa tiêu biểu; điều chỉnh vị trí để kênh hình và kênh chữ tương ứng. |
| Diễn đạt, hình thức trình bày | Sửa lỗi chính tả, từ ngữ chưa hợp lí, câu sai ngữ pháp; điều chỉnh việc in nghiêng, in đậm để đảm bảo nhất quán. |
Trang 108: Phần NÓI VÀ NGHE
Mục tiêu của phần này: tập thuyết minh bằng lời nói về một danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử, rèn kĩ năng quảng bá hình ảnh quê hương, đất nước cho người nghe.
Hai cột định hướng:
- Mục đích nói: cung cấp thông tin, giúp người nghe hiểu rõ sức hấp dẫn và giá trị của đối tượng.
- Người nghe: những người quan tâm đến việc khám phá, tìm hiểu danh lam thắng cảnh hay di tích đó.
Bước 1: TRƯỚC KHI NÓI
- Đọc lại bài viết đã hoàn thành để nhớ và nắm chắc nội dung cần thuyết minh.
- Đánh dấu những ý cơ bản không thể bỏ qua và những ý có thể triển khai thêm khi nói.
- Có thể soạn một bản trình chiếu để dễ xác định điểm nhấn và chuyển tải tranh, ảnh, sơ đồ, bản đồ, đoạn phim ngắn,... thuận lợi.
Bước 2: TRÌNH BÀY BÀI NÓI
Dựa vào cấu trúc bài viết để triển khai, có thể điều chỉnh tuỳ tình huống tương tác:
- Mở đầu: Nêu tên đối tượng sẽ thuyết minh (có thể mở bằng một bức ảnh hoặc đoạn nhạc dạo của ca khúc để người nghe tự nhận diện đối tượng).
- Triển khai: Lần lượt nêu đặc điểm, giá trị của đối tượng dưới hình thức vừa miêu tả, cung cấp thông tin cụ thể, vừa phân tích, đánh giá. Lưu ý: phân tích, đánh giá ở đây nhằm "cố định hoá" hình ảnh một đối tượng cụ thể trước khi chuyển sang đối tượng khác.
Tóm lại, hai trang này là cẩm nang quy trình: lập dàn ý → viết bài → chỉnh sửa → chuyển sang nói và nghe. Em nắm chắc ba phần Mở – Thân – Kết và bảng rà soát chỉnh sửa là có thể tự hoàn thiện một bài thuyết minh hoàn chỉnh. Nếu em muốn, cô có thể làm mẫu một bài thuyết minh cụ thể (ví dụ Văn Miếu – Quốc Tử Giám hay Vịnh Hạ Long) theo đúng dàn ý này nhé.