Giải Ngữ Văn 9 - Tập 2 trang 15
Lời giải chi tiết SGK Lớp 9 · Môn Ngữ Văn · Trang 15–16
PHẦN SAU KHI ĐỌC
Giới thiệu tác giả:
- A-thơ Cô-nan Đoi-lơ (1859 – 1930) là nhà văn người Xcốt-len (Scotland)
- Ông sáng tác nhiều thể loại: tiểu thuyết lịch sử, truyện khoa học viễn tưởng, truyện ngắn, kịch...
- Nổi tiếng toàn thế giới với truyện trinh thám, nhân vật chính là Sơ-lốc Hôm
- Truyện ngắn "Ba chàng sinh viên" được in trong tập truyện "Sự trở về của Sơ-lốc Hôm" (1905)
TRẢ LỜI CÂU HỎI
Câu 1
Đề bài: Tóm tắt chuỗi sự kiện của tác phẩm theo trật tự: vụ việc gây lo lắng, hoảng hốt – hành trình phá án của người điều tra – công bố sự thật.
Cách giải
Bước 1: Xác định vụ việc gây lo lắng, hoảng hốt
Thầy Xôm phát hiện có người đã lẻn vào phòng ông và sao chép đề thi tiếng Hy Lạp. Đây là vụ việc nghiêm trọng vì nếu không tìm ra thủ phạm, kỳ thi sẽ bị hủy và danh tiếng của trường bị ảnh hưởng.
Bước 2: Xác định hành trình phá án
Sơ-lốc Hôm tiến hành điều tra:
- Khảo sát hiện trường (phòng của thầy Xôm)
- Thu thập các dấu vết: vụn đất sét đen, vết cắt trên bàn, dấu giày
- Điều tra ba sinh viên nghi vấn: Ghi-crít, Đô-lát Rát và Mắc-la-ren
- Kiểm tra phòng của từng sinh viên, tìm kiếm bằng chứng
Bước 3: Xác định công bố sự thật
Sơ-lốc Hôm phát hiện thủ phạm là Ghi-crít. Bằng chứng là đôi găng tay màu nâu và các dấu vết đất sét. Ghi-crít thú nhận vì hoàn cảnh gia đình khó khăn (cha khánh kiệt). Cuối cùng, Ghi-crít quyết định không dự thi và nhận vào làm ở Sở Cảnh sát Rốt-đơ (Nam Phi).
Tóm tắt: Vụ việc: Đề thi tiếng Hy Lạp bị sao chép trộm trong phòng thầy Xôm. Hành trình phá án: Sơ-lốc Hôm điều tra hiện trường, thu thập dấu vết (đất sét, vết cắt, dấu giày), kiểm tra ba sinh viên nghi vấn. Công bố sự thật: Thủ phạm là Ghi-crít – sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Cậu thú nhận và quyết định không dự thi, đi làm ở Nam Phi để chuộc lỗi.
Câu 2
Đề bài: Vụ án xảy ra ở đâu? Những dấu vết quan trọng nào đã được Sơ-lốc Hôm phát hiện trong không gian đó?
Cách giải
Bước 1: Xác định địa điểm xảy ra vụ án
Vụ án xảy ra tại phòng làm việc của thầy Xôm – nơi ông để đề thi tiếng Hy Lạp trên bàn.
Bước 2: Liệt kê các dấu vết quan trọng
Sơ-lốc Hôm đã phát hiện các dấu vết sau:
- Vụn đất sét đen rơi trên sàn và gần cửa sổ
- Vết cắt/xước trên mặt bàn do dụng cụ sắc nhọn
- Dấu giày có dính đất sét
- Vết bút chì trên giấy (dấu hiệu sao chép)
- Cửa sổ phòng ngủ có thể là lối thoát
Đáp án: Vụ án xảy ra tại phòng làm việc của thầy Xôm. Các dấu vết quan trọng được Sơ-lốc Hôm phát hiện gồm: vụn đất sét đen, vết cắt trên bàn, dấu giày dính đất sét, và các dấu hiệu cho thấy kẻ gian đã sao chép đề thi rồi thoát ra ngoài qua cửa sổ phòng ngủ.
Câu 3
Đề bài: Chỉ ra các chi tiết cho thấy áp lực về thời gian của cuộc điều tra. Việc tạo ra áp lực về thời gian điều tra như vậy có tác dụng gì?
Cách giải
Bước 1: Tìm các chi tiết về áp lực thời gian
- Kỳ thi sắp diễn ra, không còn nhiều thời gian
- Nếu không tìm ra thủ phạm trước kỳ thi, đề thi sẽ phải hủy
- Danh tiếng của trường và thầy Xôm bị đe dọa
- Sơ-lốc Hôm phải điều tra khẩn trương trong thời gian ngắn
Bước 2: Phân tích tác dụng của áp lực thời gian
Đáp án: Chi tiết về áp lực thời gian: Kỳ thi sắp diễn ra, nếu không tìm được thủ phạm thì phải hủy thi hoặc đổi đề, ảnh hưởng đến danh tiếng của trường. Tác dụng: - Tăng kịch tính cho câu chuyện, khiến người đọc hồi hộp theo dõi - Thể hiện tài năng của Sơ-lốc Hôm khi phá án nhanh chóng dưới áp lực - Tạo nhịp độ nhanh cho truyện, giữ chân người đọc - Làm nổi bật tính cấp bách của vụ việc, tăng sức hấp dẫn
Câu 4
Đề bài: Để tạo nên sự hấp dẫn của truyện trinh thám, nhà văn thường đánh lạc hướng suy luận của người đọc để cuối cùng, chân tướng sự việc lộ diện bất ngờ. Đặc điểm này được thể hiện như thế nào trong truyện "Ba chàng sinh viên"?
Cách giải
Bước 1: Hiểu thủ pháp đánh lạc hướng
Trong truyện trinh thám, tác giả thường tạo ra nhiều nghi phạm, nhiều manh mối giả để người đọc đoán sai, rồi cuối cùng mới tiết lộ sự thật bất ngờ.
Bước 2: Phân tích trong "Ba chàng sinh viên"
Đáp án: Trong truyện "Ba chàng sinh viên", nhà văn đánh lạc hướng người đọc bằng cách: - Tạo ra ba nghi phạm với đặc điểm khác nhau: Ghi-crít, Đô-lát Rát và Mắc-la-ren. Mỗi người đều có lý do để bị nghi ngờ. - Đưa ra nhiều manh mối có thể dẫn đến nhiều hướng suy luận khác nhau (dấu đất sét, dấu giày, vị trí phòng...). - Nhân vật Be-ni-xtơ (người hầu) ban đầu có hành động đáng ngờ (ngồi xuống ghế che giấu), khiến người đọc có thể nghi ngờ ông ta. - Sự thật bất ngờ: Thủ phạm là Ghi-crít – người có vẻ ngoài đàng hoàng, con của ân nhân cũ của Be-ni-xtơ. Động cơ phạm tội xuất phát từ hoàn cảnh khó khăn, không phải vì xấu xa.
Câu 5
Đề bài: Phân tích cách thức giúp Sơ-lốc Hôm đi đến kết luận về người có hành động gian dối trước khi kì thi diễn ra (loại trừ giả thiết, xem xét hiện trường, tìm kiếm bằng chứng). Qua đó, nhận xét về tài năng phá án của vị thám tử.
Cách giải
Bước 1: Phân tích phương pháp điều tra
a) Xem xét hiện trường:
- Sơ-lốc Hôm quan sát kỹ phòng thầy Xôm
- Phát hiện các dấu vết: đất sét, vết cắt, dấu giày
- Xác định lối vào và lối thoát của kẻ gian
b) Tìm kiếm bằng chứng:
- Thu thập mẫu đất sét để so sánh
- Kiểm tra giày và đồ vật của các nghi phạm
- Tìm đôi găng tay màu nâu của Ghi-crít
c) Loại trừ giả thiết:
- Loại trừ từng nghi phạm dựa trên bằng chứng
- So sánh dấu vết với đặc điểm của từng người
- Dùng logic để thu hẹp phạm vi nghi vấn
Bước 2: Nhận xét về tài năng của Sơ-lốc Hôm
Đáp án: Cách thức điều tra: - Xem xét hiện trường: Quan sát tỉ mỉ, không bỏ sót chi tiết nhỏ (vụn đất sét, vết xước...) - Tìm kiếm bằng chứng: Thu thập vật chứng có hệ thống, so sánh đối chiếu - Loại trừ giả thiết: Dùng phương pháp suy luận logic, loại bỏ dần các khả năng không phù hợp Nhận xét về tài năng: - Óc quan sát tinh tường: Nhìn thấy những gì người khác bỏ qua - Tư duy logic sắc bén: Suy luận chặt chẽ, có căn cứ - Kiến thức rộng: Hiểu biết về nhiều lĩnh vực (địa chất, dấu vết...) - Bình tĩnh, kiên nhẫn: Không vội vàng kết luận, điều tra kỹ lưỡng - Công tâm: Tìm sự thật chứ không thiên vị
Câu 6
Đề bài: Việc nhà văn để cho Oát-xơn – bạn thân của Sơ-lốc Hôm – vào vai người kể chuyện ngôi thứ nhất có tác dụng gì?
Cách giải
Bước 1: Xác định đặc điểm của người kể chuyện
Oát-xơn là bạn thân, đồng hành cùng Sơ-lốc Hôm trong các vụ án. Ông kể lại câu chuyện theo góc nhìn của người chứng kiến.
Bước 2: Phân tích tác dụng
Đáp án: Việc để Oát-xơn làm người kể chuyện ngôi thứ nhất có các tác dụng sau: - Tạo độ tin cậy: Oát-xơn là người trực tiếp chứng kiến, khiến câu chuyện chân thực hơn. - Giữ bí mật cho Sơ-lốc Hôm: Vì Oát-xơn không biết hết suy nghĩ của Sơ-lốc Hôm, nên người đọc cũng không biết, tạo sự bất ngờ khi phá án. - Tôn vinh nhân vật chính: Qua con mắt ngưỡng mộ của Oát-xơn, tài năng của Sơ-lốc Hôm được thể hiện rõ nét hơn. - Tạo sự đồng cảm: Oát-xơn đại diện cho người đọc bình thường, cùng tò mò và ngạc nhiên trước tài năng của thám tử. - Tăng tính khách quan: Không phải Sơ-lốc Hôm tự khen mình, mà qua lời kể của người khác.
Câu 7
Đề bài: Em rút ra bài học gì từ câu chuyện được kể trong tác phẩm?
Cách giải
Bước 1: Suy ngẫm về nội dung truyện
Truyện kể về vụ gian lận thi cử và cách giải quyết của các nhân vật.
Bước 2: Rút ra bài học
Đáp án: Từ câu chuyện "Ba chàng sinh viên", em rút ra các bài học sau: - Về sự trung thực: Gian lận không bao giờ là giải pháp đúng đắn, dù hoàn cảnh có khó khăn đến đâu. Sự thật sẽ luôn được phơi bày. - Về lòng dũng cảm: Ghi-crít đã dũng cảm nhận lỗi và chấp nhận hậu quả. Biết sai mà sửa là điều đáng quý. - Về sự quan sát: Cần rèn luyện óc quan sát, tư duy logic như Sơ-lốc Hôm để giải quyết vấn đề. - Về lòng nhân ái: Be-ni-xtơ che chở cho Ghi-crít vì ơn nghĩa với cha cậu, cho thấy tình người đáng trân trọng. - Về cơ hội sửa sai: Ai cũng có thể mắc sai lầm, quan trọng là biết đứng dậy và làm lại từ đầu.
VIẾT KẾT NỐI VỚI ĐỌC
Đề bài: Viết đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu) trình bày suy nghĩ của em về nhân vật Be-ni-xtơ hoặc Ghi-crít trong truyện "Ba chàng sinh viên".
Cách 1 — Viết về nhân vật Ghi-crít
Đoạn văn mẫu: Trong truyện "Ba chàng sinh viên", nhân vật Ghi-crít để lại trong em nhiều suy nghĩ. Cậu là một sinh viên có hoàn cảnh khó khăn khi cha khánh kiệt tài sản. Vì áp lực thi cử và mong muốn thay đổi cuộc sống, Ghi-crít đã phạm sai lầm khi sao chép đề thi. Tuy nhiên, điều đáng quý ở cậu là sự dũng cảm nhận lỗi khi bị phát hiện. Cậu không chối cãi, không đổ lỗi cho ai, mà thành thật thú nhận và chấp nhận hậu quả. Quyết định không dự thi và đi làm ở Nam Phi cho thấy Ghi-crít muốn chuộc lỗi bằng hành động thực tế. Qua nhân vật này, em hiểu rằng ai cũng có thể mắc sai lầm, nhưng quan trọng là biết nhận ra và có dũng khí sửa chữa. Ghi-crít là minh chứng cho việc một người có thể vấp ngã nhưng vẫn có thể vươn lên nếu có ý chí.
Cách 2 — Viết về nhân vật Be-ni-xtơ
Đoạn văn mẫu: Nhân vật Be-ni-xtơ trong truyện "Ba chàng sinh viên" là một người đáng để suy ngẫm. Ông là người hầu trung thành của thầy Xôm, nhưng lại che giấu cho Ghi-crít – kẻ sao chép đề thi. Hành động này thoạt nhìn có vẻ sai trái, nhưng xuất phát từ lòng biết ơn sâu sắc với cha của Ghi-crít – người đã giúp đỡ ông khi xưa. Be-ni-xtơ đứng trước sự giằng xé giữa bổn phận với chủ và ơn nghĩa với ân nhân. Cuối cùng, ông vẫn để sự thật được phơi bày và không ngăn cản Ghi-crít nhận lỗi. Qua nhân vật này, em thấy được sự phức tạp của tình người và lòng trung nghĩa. Be-ni-xtơ không phải người xấu, ông chỉ là người nặng tình nặng nghĩa. Câu chuyện của ông nhắc nhở em về giá trị của lòng biết ơn, nhưng cũng cần cân nhắc giữa tình cảm và lẽ phải.
🎯 Ghi nhớ: - Truyện trinh thám thường có cấu trúc: vụ việc → điều tra → phá án - Thủ pháp đánh lạc hướng tạo sự hấp dẫn và bất ngờ cho người đọc - Người kể chuyện ngôi thứ nhất (không phải nhân vật chính) giúp giữ bí mật và tạo khách quan - Sơ-lốc Hôm là hình mẫu thám tử với óc quan sát tinh tường và tư duy logic sắc bén